piątek, 15 listopada 2013

Forma ~て (te) czasowników

Odmiana czasowników

Formy ~て używa się m.in. do:
- próśb („ proszę zrobić ...”; „czy mogę zrobić ...”) – ~てください
- prośby o nie robienie czegoś – ~ないでください
- tworzenia czasu podobnego do angielskiemu present continuous – ~ています
- łączenia czasowników; przymiotników; rzeczowników

By utworzyć formę musimy za punkt wyjścia wziąć formę słownikową czasownika.

·        Przy ru – czasownikach wystarczy odciąć i dodać .

·        Przy u – czasownikach końcówka z zależy od tego na jaką sylabę jest zakończony czasownik


Przykłady użycia

1. Łączenie czasowników

Łącząc 2 i więcej czasowników poprzez formę ~て tworzymy zdanie, w którym dokładnie opisujemy sekwencję czynności (zrobiłem to, potem to i jeszcze tamto), np.:

()()、シャワーを()(あさ)ごはんを()べました。 - „Wstałem o 8, wziąłem prysznic i zjadłem śniadanie.”
パブに()って、ビールを()みましょう。 - „Chodźmy do pubu i napijmy się piwa.”

Jeśli przepraszamy za coś to czynność za jaką przepraszamy dajemy w formie すみません, np.:

返信遅(へんしんおそ)くなってすみません - „Przepraszam za spóźnioną odpowiedź.”
宿題(しゅくだい)(わす)てすみません- „Przepraszam, że zapomniałem zadania domowego.”

2. ~てください – „proszę zrobić…”

Jeśli chcemy poprosić kogoś o wykonanie jakiejś czynności to podajemy czasownik w formie + ください, np.

ここに住所(じゅうしょ)名前(なまえ)()てください - „Proszę tu napisać adres i imię.”
すみませんが、この漢字(かんじ)()(かた)(おし)てください- „Przepraszam, ale proszę mi powiedzieć (nauczyć mnie) odczytu tego znaku kanji.”

Jeśli chcemy brzmieć bardziej uprzejmie to zdanie zaczynamy od すみませんが („przepraszam ale…”).


3.~てもいいです・~てはいけません

  •  Czasownik w formie ~て + もいいです oznacza – „można (coś) zrobić”. Jeśli chcemy zapytać „czy można (coś) zrobić?” to wystarczy na koniec zdania dać partykułę czyli całość to ~てもいいですか, np.:
 ここでてもいいですか - „Czy można tu jeść?”
はい、()てもいいです- „Tak, można jeść”

  • Czasownik w formie ~て + はいけません oznacza – „nie wolno (czegoś) robić”, np.

図書館(としょかん)()てはいけません - „Nie wolno jeść w bibliotece.”

4. ~ている

Jest to forma ciągła (~て) + czasownik いる. Jej funkcja:
-          W trakcie jakiejś czynności.
-          Jakieś zdarzenie z przeszłości, które ma powiązanie z teraźniejszością.
Czyli dla ułatwienia – użycie tej formy przypomina angielski czas present continuous.

Formy ~て w strukturze ~ている nie tworzymy z czasowników いる i ある!

·  Przykład trwania czynności:
(わたし)今掃除(いまそうじ)をしています - Teraz sprzątam.
·  Przykład pracy w jakimś zawodzie:
山田(やまだ)さんは会社(かいしゃ)(はたら)いています - Pan Yamada pracuje w firmie (to nie koniecznie oznacza, że teraz tam siedzi i zapieprza tylko, że tam jest zatrudniony).
·  Przykład czynności, która trwa od jakiegoś czasu:
(わたし)は1年間日本語(ねんかんにほんご)勉強(べんきょう)ています - Uczę się japońskiego od roku (to znaczy, że rok temu zaczęłam i ta czynność nadal trwa). Oczywiście możemy powiedzieć, że w przeszłości czynność trwała jakiś czas i wtedy też użyjemy formy ~ている:
(わたし)は1年間日本語(ねんかんにほんご)勉強(べんきょう)ていました - Uczyłam się japońskiego przez rok. (ta czynność trwała dłuższy czas, ale już jest zakończona).
·  Przykład użycia tej formy jako zmiany stanu (pokazuje rezultat zmiany):
アニアさんは結婚(けっこん)ています - Pani Ania jest mężatką (wyszła za maż więc jej status się zmienił, a że ten stan trwa to dlatego jest ~ている)

Czasowniki()く・() w formie ~ている nie wyrażają czynności która właśnie trwa tylko rezultat czynności:
(わたし)日本(にほん)()っています - Pojechałam do Japonii (ale w znaczeniu, że jestem teraz w Japonii).
(とも)だちは(わたし)(いえ)()ています - Kolega przyszedł do mnie (w znaczeniu jest u mnie w domu, a nie że dopiero przyjdzie.)


Oczywiście nie są to wszystkie możliwości użycia tej formy, a jedynie wybrane.

4 komentarze:

  1. Mega super przydatne :O dziękować!

    OdpowiedzUsuń
  2. wlasnie to przerabialam w zeszlym tygodniu, swietny timing! :)

    OdpowiedzUsuń
  3. Zastanawiam się, czy ja po prostu nie mogę zapamiętać, że się tak to wygląda gramatycznie? Chodzi mi - na pamięć.

    OdpowiedzUsuń